GATZA

Osasun autoritateek gatzaren kontsumoan, egunean gehienez 5 gramo kontsumitzea gomendatzen dute. Kantitate handiago bat hartzea, hainbat ikerketen arabera, zenbait gaixotasun pairatzearekin lotzen da, horietatik nagusiena hipertentsio arteriala delarik.

Arrisku faktore kardiobaskular hau, egindako kontrol ezberdinetan presio arteriala 140/90 mmHg inguru denean diagnostikatzen da, baina beste faktore batzuen araberakoa ere izan daiteke, esate baterako obesitatea, erretzailea izatea eta beste gaixotasunak pairatzea.

Hipertentsioaren gaiarekin bezalako ziurtasuna ez dagoen arren, beste ikerketa batzuen arabera, dietan hartutako gehiegizko gatzarengatik gernuan kaltzioaren kanporaketa handiago bat egiteko joera duten pertsonetan, osteoporosia izateko arriskua handitzen da. Beste ikerketa batzuk, erlazio bat ikusi dute gehiegizko gatz kontsumoaren eta obesitatea, giltzurrun-kalkuluak eta urdaileko minbizia pairatzearen artean.

imagesGomendatutako 5 gramo gatz, oso kantitate txikia da populazioak orokorrean kontsumitzen duenarekin konparatuta. Duela gutxi biztanleriak egunero 9,7 gramo gatz hartzen dituela estimatu da, proposatutakoaren ia bikoitza. Munduko Osasun Erakundearen (OMS) arabera, “gatz kontsumo altua hipertentsio arterialaren oinarrizko determinatzailea eta hilkortasun kausa nagusienetakoa da. Gatz kontsumoa gomendatutako mailara jaitsiko balitz, 2,5 milioi heriotza saihestuko liratekeela estimatu da”.

Gomendioak bete ahal izateko honakoa gogorarazi behar dugu:  kontsumitzen den gatzaren gehiengoa ez du bakoitzak gehitzen, baizik eta, hartu ditugun elikagaiei beste norbaitek jartzen dio gatza, hau da, prozesatutako elikagaiei elikadura industriak gehitzen dio, ezkutatuta dagoen gatza da.

Egunean hartutako gatzaren %10a modu natural batean dago elikagaietan, %15a bakoitzak gehitzen dio prestatzerakoan edo mahaian eta %75a prozesatutako elikagaiena da, fabrikatzaileak gehitu duena. Gatz gehiena ematen duten elikagai prozesatuak honakoak dira: hestebeteak, ogia eta ogi bereziak (gatzik gabeko ogia kenduta), gaztak eta aurrez prestatutako platerak.

2014ko urtarrilaren 28an, Kontsumitzaile eta Erabiltzaileen Erakundeak argitaraturiko azterketaren arabera, 2010. urtetik, elikagai prozesatuetan dagoen gatz kopurua %6an handitu da.

Elikagai industriak honako arrazoiengatik gehitzen diote hainbeste gatz fabrikatutako elikagaiei: alde batetik zaporea hobetzen duelako eta horrela kantitate gehiago kontsumitzen dugu. Bestalde, elikagai batean dagoen gatz edukiak bere ur kantitatea determinatzen du, hau da, zenbat eta gatz gehiago izan, ur gehiago gordetzen du, beraz, gehiago ordaintzen dugu janaria ez den ur kopuru batengatik. Eta azkenik, egarri gehiago izan dezagun, izan ere, gatz asko duten elikagaiak kontsumitzean, freskagarriak edaten ditugu eta askotan edari hauek aurreko elikagaiak fabrikatzen dituzten enpresek ekoizten dituzte.

images (1)

Ikus dezagun nola jaitsi daitekeen gatzaren kontsumoa jarraibide erraz batzuekin:

  • Gure inguruan gatzaren presentzia murriztu, sukaldeko eta mahaiko gatzontziak esate baterako.
  • Itsasoko gatza (sal marina) edo beste gatz exotikoak ez dira inoiz ohiko gatza baino hobeagoa izango osasunarentzat. Beraz, ez dira ordezkatuko helburu horrekin.
  • Elikagaiak erosterako orduan, gutxiena prozesatuak daudenak aukeratu. Freskoak diren osagai gehienak sodioan baxuak dira, aldatu gabe daudenean.
  • Elikagai prozesatuen etiketatua irakurtzea garrantzitsua da. Produktu bat sodioan gutxitua izateko gehienez 0,04 gramo sodio (0,1 gramo gatzaren baliokidea) izan behar ditu 100 gramo edo 100ml-ko. Produktuak gatzik edo sodiorik gabea dela adierazten duenean, berriz, gehienez 0,005 gramo sodio edo 0,0125 gramo gatz izango du.
  • Zenbait gehigarrik sodioa izaten dute, nagusiena glutamato monosodikoa da.
  • Mahaiko gatzaren ordezkatzaileetako bat kloruro potasikoa da, baina bere erabileraz medikuei ohartarazi behar zaie, askotan egiten den erabilera ez delako zuzena.
  • Medikamentu batzuk ere sodioaren iturri garrantzitsuak dira, batez ere esferbeszenteak direnak.
  • Haragiak, hegaztiak, arrainak, lekaleak, arrautzak eta fruitu lehorrak kontserban, ketuta, onduta, arrautzaztatuta eta izoztuta daudenean eta fruitu lehorrak modu naturalean ez daudenean sodioan aberatsak dira. Aukera osasungarriagoa izango da haragi edo arrain freskoak, arrautza freskoak, fruitu lehorrak eta lekaleak modu naturalean erostea.
  • Esnekiak. Sodioan aberatsak dira orokorrean gaztak eta gaztanbera. Produktu osasungarriagoak izango dira esnea, jogurta, izozkiak, sodioan baxuak direla adierazten duten gazta eta ricotta eta mozzarella gaztak.
  • Karbohidratoetan aberatsak direnak. Sodio asko izango dute: ogiak, izoztutako ogiak, legamia duen irina, galletak orokorrean, pizza, arroza, pasta, patata… duten prestatutako platerak eta fruta kontserba batzuk. Aukera osasungarriagoak: gatzik gabeko ogia, arroza eta pasta modu naturalean daudenak.
  • Barazkiak eta fruta. Sodioan aberatsak: latetan dauden barazkiak, prestatutako pureak, ozpinetan onduak daudenak, barazkiak dituzten prestatutako platerak, saltsa industrialak, esate baterako, ketchup, maionesa, mostaza … Osasungarriagoa izango da hauek erabiltzea: barazki freskoak edo modu naturalean izoztutakoak, patata freskoa, fruta freskoa, izoztua edo lehortua.
  • Zopa. Haragi edo barazki-saldak prestatzeko pastillen lehenengo osagaia gatza izaten da, beraz, noizean behin erabiltzeko produktua izango da. Aukera osasungarriagoa: etxean egindako zopak (gatza gehitu gabe).
  • Sodioan aberatsak dira: soia-saltsa, gurina, margarina, aurrez prestaturik dauden postreak edo bere berreraiketarako prest daudenak. Osasungarriagoa: oliba olioa, ozpina, gatzik gabeko gurina eta margarina.

Egia da gizakiak sodioan oso baxua den kontsumo batekin biziraun dezakeela, baina dieta batean gatzik gehitzen ez bada eta prozesatu gabeko elikagairik hartuko ez balitz zaila izango litzateke sodio ingestioaren gomendioetara iristea.

Hala ere behar baino kantitate handiagoa hartzen denez, sodioan altuak diren elikagaik aurrez aipaturiko aukera osasungarriengatik aldatu, etiketatuak ongi irakurri eta ahalik eta elikagai prozesatu gutxiago kontsumitu. Horrela arriskuak gutxitzea lortuko genuke eta bizi-ohitura osasungarriak jarraitu.

You may also like...

Deja un comentario

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos necesarios están marcados *

Puedes usar las siguientes etiquetas y atributos HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>